Bayburt Hamamlar
1- ÇARSI HAMAMI
Il merkezinde saat kulesi yakininda bulunmaktadir . Kadi Mahmut Çelebi
vakfidir . Bu hamamda diger hamamlar gibi onarim görmüstür . Ancak diger
hamamlarda oldugu gibi bu hamamda da sicaklik bölümü orijinal yapisini
korumaktadir . Bayburt Hamamlari Osmanli devri hamam mimarisinde tatbik
edilen iki tipin erken örneklerini vermektedir .
2- BENT HAMAMI
Bu hamam , Çoruh Nehri kiyisinda kalenin güneydogu etegindedir . Akkoyunlulardan
Ferahsat Bey’in vakfi olan hamamin kesin yapim tarihi belli degildir .
Eger hamam Ferahsat Bey tarafindan yapilmis ise XVI. Yilin ilk çeyregi
içinde degerlendirilebilir . Dis yapisi degisen ve onarilan hamamin iç
mekani asil yapisini korumaktadir. (Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Bayburt’ta
dört hamamdan bahsetmekte olup , Ali Singâh (Sengül) hamami günümüzde mevcut
olmayip , yakin zamana kadar bir bölümü yikilmis olan hamamin kalan kisimlari
da yikilmistir.)
3- PASAOGULLARI (KONDOLOTLAR) HAMAMI
Tuzcuzade mahallesinde bulunan bu hamamin ne zaman yapildigi bilinmemektedir
. Bir çok onarim geçirmis olup , halen yaninda bulundugu cami ve çesmeyle
birlikte bir külliye seklinde yapildigi sanilmaktadir .
Bayburt’lularin çok önem verdikleri hususlardan biride vücut temizligidir.
Eski çaglardan beri Bayburt’lular temizligi milli bir vazife haline getirdikleri
gibi islâmiyetin temizlige karsi gösterdigi düskünlük bu vasfi çok kuvvetlendirmistir.
Gerçekten de müslümanlikta her insanin günde en az bes defa temizlenmesi
emredilmistir. Temizligi pek seven Bayburt Halki, sevgisinin neticesi olarak
bir çok temizlik tesisleri meydana getirmislerdir. Vaktiyle hemen her evde
ya bir ev hamami veya bir (gusülhane) bulunurdu. Bugün bu hamamlarin üç
tanesi faal olarak çalismakta bir tanesi yikilmis ve kaybolmus, diger modern
hamamda çalismamaktadir. Bu da üzücü tarafidir.
Yikanm: Hamam kapisindan girilince önce soyunma odasina gidilir. Umumi
veya özel kabinlerde soyunulduktan sonra, belden asagiya (pestemal) denilen
bir örtü, belden yukariya ise bir havlu örtülüp ayaklara (Takonya) denilen
tahta terlik giyilerek hamamin içine girilir. Her hamamda umumi yikanilan
yikanma yerlerinin ortasinda büyükçe mermer veya tasa, göbek tasi denir.
Hücrelerin veya umumi salonun kenarlarinda çepeçevre (kurna) adi verilen
musluklu su doldurma ve yikanma tesisati mevcuttur. Her hücrede gene bir
kaç kurna bulunur. Hücre olan yerlerin özelligi umumi yerlerden daha sicak
olusudur.
Hamama giren sahis isterse kendi yikanir veya (Natir) denilen hamam isçileri
tarafindan yikanir. Ancak yikanirken belden asagi çiplak kalmak ayiptir.
Kendi yikanmak isteyen kimseler hamam idaresinden, sabun, sabun köpürtmeye
mahsus lif, legen, kir çikarmak için kese alabilirler. Yikanma bittikten
sonra haber verilince yikanan kimseye temiz pestemal ve havlu verilir.
Disaridaki giyinme yerinden bir müddet dinlenip kurulandiktan sonra çikilir.
Bayburt’taki Hamamlar
1. Singah Hamami (Yikilmis, kaybolmus yeri belli)
2. Nurtan Hamami (Tuzcuzade Mahallesinde)
3. Çarsi Hamami (Kasaplar çarsisi bitisiginde)
4. Singah Özel Sauna Hamami (Semerciler Çarsisi basindadir)
5. Bent Hamami (Kaleardi Mahallesine gidis yolu üzerinde) Bugünkü yapi
stili ile yapilmistir. Kapali
Hazirlayan: Yilmaz KARSLIOGLU |